حرکت کشور به سوی بحران جمعیتی/هشدار مداخلات غیرعلمی در درمان ناباروری

 سودابه کاظمی، رئیس انجمن متخصصین زنان و زایمان در بیست‌ویکمین کنگره بین‌المللی انجمن علمی متخصصین زنان و زایمان ایران، اظهار کرد: برگزاری کنگره‌های علمی علاوه بر مباحث علمی، فرصتی برای دیدار همکاران، تبادل نظر درباره مسائل حرفه‌ای و گفت‌وگو درباره چالش‌های جامعه هدفی است که برای سلامت آن تلاش می‌کنیم.

وی با اشاره به وضعیت جمعیتی کشور افزود: کشور ما به سمت یک بحران جدی جمعیتی در حرکت است و متخصصان زنان و زایمان به دلیل ارتباط مستقیم با تولد و فرزندآوری، بیش از بسیاری از گروه‌ها عمق این مسئله را درک می‌کنند. تلاش خواهیم کرد در حد توان در حل این چالش نقش‌آفرین باشیم.

کاظمی ادامه داد: موضوع جمعیت از سلامت زنان و مادران جدا نیست؛ نمی‌توان درباره افزایش جمعیت صحبت کرد اما از سلامت زنان و مادران که پایه سلامت خانواده و جامعه هستند، غافل شد. متخصصان زنان نیز حلقه‌ای مهم از این زنجیره هستند.

رئیس انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران با بیان اینکه متخصصان زنان در واقع از معتمدان خانواده‌های کشور هستند، تصریح کرد: نظام سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری سلامت باید از این ظرفیت بزرگ به شکل مطلوب استفاده کند. 

وی یکی از مطالبات مهم جامعه متخصصان زنان را حضور مؤثر این متخصصان در ساختار سیاست‌گذاری سلامت عنوان کرد و گفت: جای متخصصان زنان در نظام سیاست‌گذاری معاونت درمان وزارت بهداشت و معاونت‌های درمان دانشگاه‌های علوم پزشکی طی سال‌های گذشته یکی از دغدغه‌های جدی ما بوده است.

وی تأکید کرد: این موضوع یک مطالبه صنفی نیست، بلکه مطالبه‌ای علمی در راستای ارتقای کیفیت سلامت زنان و مادران است. در رأس سیاست‌گذاری باید فرد یا ساختاری قرار داشته باشد که اشراف کامل و تخصص لازم نسبت به مسائل این حوزه داشته باشد.

رئیس انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران یکی دیگر از چالش‌های مهم این رشته را ورود افراد فاقد صلاحیت به حوزه خدمات تخصصی زنان دانست و بیان کرد: متأسفانه شاهد مداخلات گسترده افراد خارج از سیستم پزشکی در حوزه‌هایی مانند درمان ناباروری و بیماری‌های زنان هستیم که گاهی با عناوین جذاب و فریبنده‌ای مانند اصلاح سبک زندگی، درمان گیاهی و طب سنتی ارائه می‌شوند.

وی با انتقاد از ضعف نظارت در این زمینه گفت: افراد سودجو به بخش‌های مختلف پزشکی ورود کرده‌اند و حوزه زنان و خدمات مرتبط با باروری نیز از این مسئله مستثنی نیست. با توجه به اهمیت موضوع باروری و فرزندآوری در سیاست‌های جمعیتی کشور، لازم است این مسئله با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.

کاظمی با اشاره به دشواری مسیر آموزش و فعالیت متخصصان زنان و زایمان گفت: یک متخصص زنان برای رسیدن به مرحله‌ای که بتواند با خیال آسوده زندگی حرفه‌ای و خانوادگی خود را در یک شهر سامان دهد، دست‌کم حدود ۱۳ سال مسیر دشوار را طی می‌کند؛ هفت سال پزشکی عمومی، چهار سال تخصص زنان و زایمان و سپس دوره‌های طرح و تعهدات حرفه‌ای. با این حال، افرادی بدون طی کردن این مسیر طولانی و دشوار، وارد برخی حوزه‌های جذاب‌تر از نظر اقتصادی می‌شوند و این مسئله می‌تواند موجب افزایش ناامیدی در میان دستیاران و متخصصان زنان شود.

وی خواستار توجه جدی وزارت بهداشت به آینده رشته زنان و زایمان شد و گفت: اگر این مسائل در برنامه‌ریزی‌های آینده دیده نشود، نمی‌توان چشم‌انداز مطلوبی برای این رشته متصور بود.

کاظمی همچنین بر ضرورت تحول در آموزش تخصصی زنان و زایمان تأکید کرد و گفت: امروز رشته زنان و زایمان از نظر علمی و تکنولوژیک در جایگاه بسیار خوبی در منطقه و حتی در سطح بین‌المللی قرار دارد، اما آموزش دوران دستیاری نیز باید متناسب با این پیشرفت‌ها متحول شود.

وی افزود: بخش قابل توجهی از آموزش‌ها همچنان به شیوه‌های سنتی انجام می‌شود و لازم است از فناوری‌های نوین، شبیه‌سازها و روش‌های جدید آموزشی در تربیت متخصصان استفاده شود.

رئیس انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران با اشاره به توسعه فلوشیپ‌های تخصصی گفت: فلوشیپ‌ها می‌توانند موجب ارتقای رشته شوند، اما باید مراقب باشیم توسعه رشته‌های فوق‌تخصصی و فلوشیپ‌ها به تضعیف رشته جنرال زنان و زایمان منجر نشود؛ چراکه متخصص زنان و زایمان ستون اصلی این رشته است و همه شاخه‌های تخصصی باید در کنار آن به ارتقای جایگاه رشته کمک کنند.

کاظمی، مهم‌ترین دغدغه سلامت زنان را افزایش فشار اجتماعی و تجاری برای ایجاد نارضایتی زنان از بدن خود دانست و اظهار کرد: امروز فشار گسترده‌ای از سوی برخی شرکت‌ها و جریان‌های تجاری ایجاد شده تا زنان احساس کنند بدن آنها نیازمند تغییر و اصلاح است.

وی ادامه داد: زیبایی‌خواهی بخشی از طبیعت انسان است و افراد حق دارند برای داشتن احساس بهتر نسبت به خود انتخاب کنند، اما مسئله مهم این است که انتخاب باید آگاهانه باشد و ایجاد احساس نیاز نباید از سوی جامعه پزشکی صورت گیرد.

رئیس انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران تأکید کرد: رسالت پزشکان، آگاهی‌بخشی است؛ باید برای زنان توضیح دهیم کدام مداخله ضرورت پزشکی دارد و کدام مداخله انتخابی است. همچنین نباید تفاوت‌های طبیعی بدن انسان‌ها را به‌عنوان ناهنجاری معرفی کنیم.

کاظمی در ادامه با اشاره به گسترش مراکز موسوم به کلینیک‌های زیبایی، نسبت به انجام مداخلات زنان توسط افراد فاقد صلاحیت هشدار داد و گفت: محدود کردن انجام برخی خدمات تخصصی زنان در مطب‌ها، در حالی که این خدمات در برخی کلینیک‌های زیبایی بدون حضور افراد واجد صلاحیت انجام می‌شود، می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد.

محمد رئیس‌زاده، رئیس کل سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران نیز در این مراسم بر ضرورت نگاه آینده‌محور به پزشکی کشور و توجه جدی به چالش‌های رشته زنان و زایمان تأکید و اظهار کرد: جامعه پزشکی کشور با وجود همه دشواری‌ها، خدماتی گسترده، پیچیده و همگام با دانش روز ارائه می‌دهد و یکی از دستاوردهای مهم آن، کاهش چشمگیر مرگ‌ومیر مادران در سال‌های گذشته است؛ دستاوردی که مرهون تلاش متخصصان زنان و زایمان، ماماها و سایر اعضای تیم سلامت است.

رئیس کل سازمان نظام پزشکی با تأکید بر اینکه برنامه‌ریزی برای آینده پزشکی کشور باید از حاشیه‌ها فاصله بگیرد، گفت: امروز باید به این سؤال پاسخ دهیم که پزشکی کشور در آینده به کجا می‌خواهد برسد، نه اینکه با ایجاد حواشی و منازعات، انرژی جامعه پزشکی و نهادهای مسئول صرف مسائل بدیهی شود.

رئیس‌زاده با اشاره به موضوع افزایش ظرفیت پزشکی افزود: افزایش کمی پزشکان به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای مردم نیست و دسترسی مردم به پزشک باکیفیت، حق مسلم آنان است. کیفیت نباید قربانی کمیت شود.

وی با اشاره به مسئولیت سنگین متخصصان زنان و زایمان اظهار کرد: متخصص زنان و زایمان در بسیاری از مواقع باید در کسری از ثانیه درباره شرایطی تصمیم بگیرد که مرز میان زندگی و مرگ، امید و اندوه یک خانواده است. خونریزی ناگهانی، آمبولی یا دیسترس جنین، نمونه‌هایی از شرایطی هستند که تصمیم‌گیری سریع و دقیق در آنها اهمیت حیاتی دارد.

رئیس کل سازمان نظام پزشکی ادامه داد: استرس، ریسک، مسئولیت سنگین و دشواری کار در رشته زنان و زایمان باید در سیاست‌گذاری‌های نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد. فرسودگی شغلی در این رشته می‌تواند بر حفظ کیفیت خدمات اثرگذار باشد و نمی‌توان صرفاً با نگاه کمی به مسئله کمبود نیرو پرداخت.

رئیس‌زاده با انتقاد از نگاه صرفاً عددی به موضوع سزارین و زایمان طبیعی گفت: تبدیل این موضوع به یک جنگ آماری میان سزارین و زایمان طبیعی، راهبرد درستی نیست. هدف باید ارائه زایمان علمی، طبیعی، محترمانه و ایمن باشد.

وی افزود: عوامل فرهنگی، اقتصادی، تجربه قبلی مادر، شرایط نظام سلامت، امکانات، زمان و مکان و مجموعه‌ای از عوامل در انتخاب نوع زایمان مؤثرند و نمی‌توان همه مسئولیت را بر دوش متخصص زنان و زایمان گذاشت.

رئیس کل سازمان نظام پزشکی همچنین با اشاره به وضعیت تعرفه‌های پزشکی اظهار کرد: اگر برای برخی خدمات زیبایی ارزش اقتصادی بالاتری تعیین شود اما خدمات درمانی پیچیده و پرمسئولیت از ارزش اقتصادی متناسب برخوردار نباشند، یک عدم تعادل در نظام سلامت ایجاد می‌شود.

وی تأکید کرد: این مسئله الزاماً انتخاب پزشک نیست؛ بلکه ساختار اقتصادی می‌تواند پزشک را به سمت خدماتی سوق دهد که مسئولیت، دشواری و پیچیدگی کمتری دارند.

رئیس‌زاده در پایان با اشاره به مطالبات مطرح‌شده از سوی متخصصان زنان و زایمان گفت: بخش مهمی از این مسائل در سازمان نظام پزشکی مورد توجه و پیگیری قرار گرفته است و باید با نگاهی کارشناسی، آینده رشته زنان و زایمان، کیفیت خدمات و شرایط حرفه‌ای متخصصان این حوزه را بیش از گذشته مورد توجه قرار داد.

انتهای پیام/